Hronika
08.06.2021. 09:17
Tamara Marković Subota

Stani mi na crtu

Istorija mafijaških ratova

Eksplozija, vatra
Izvor: Shutterstock

Prvi mafijaški rat u Srbiji – rat surčinaca i zemunskog klana počeo je dizanjem u vazduh firme Ljubiše Buhe Čumeta „Difens“, njegovim pokušajem ubistva, pokušajem trovanja, nestankom njegove supruge Ljilje Buhe, a završio se saterivanjem zemunaca i Milorada Ulemeka Legije u ćošak iz kog su povukli očajnički potez – ubistvo premijera Zorana Đinđića.

Devedesete godine prošlog veka dovele su do prvih kriminalnih ubistava u Beogradu. Sa ulice su jedan za drugim sklanjani lideri podzemlja, uglavnom hicima iz automatskog oružja.

Većina njih bila je povezana sa tadašnjom Službom državne bezbednosti, neki odranije sa angažovanjem likvidacija remetilačkog faktora u inostranstvu, neki sa tada tek započetim državnim poslovima šverca cigareta, a onda je 2000. godine sa ubistvom Željka Ražnatovića Arkana, koji je sa svojom Srpskom dobrovoljačkom gardom držao kontrolu nad beogradskim podzemljem, počela druga priča – kriminalne grupe, koje su i dalje bile podeljene po beogradskim opštinama, i po njima i nosile svoje nazive, počele su da se organizuju na mnogo višem nivou, da ulaze u ozbiljnije narko-poslovanje – biznis, koji je tada počeo da se širi sa međunarodnim kontaktima, ali i da vode daleko ozbiljnije ratove.

Ubistvo
Izvor: Shutterstock

Tako su se kriminalni sukobi iz devedesetih, sa mnogo jačim poslovima, više novca i ustrojenim organizacijama pretvorili u prave mafijaške ratove, ali sa ozbiljnim posledicama, posledicama koje niko nije mogao da predvidi. Rat surčinskog i zemunskog klana tako je doveo i do ubistva premijera Zorana Đinđića. Bezbednosna situacija sa ubistvom premijera Srbije pokazala je svu do tada neslućenu ozbiljnost organizovanog kriminala – ne samo kriminala koji se tiče uspostavljanja i širenja uličnog narko-tržišta, borbu dilera za prevlast na tom tržištu, otmice ljudi za otkup, već i da svako jačanje kriminalnih grupa dovodi i do njihovih političkih ciljeva, ciljeva koji u opasnost dovode i funkcionisanje države. Ciljeva pred kojima su mafijaši spremni i na udar na najviše rukovodioce vlasti.

Bela knjiga o surčinskom i zemunskom klanu

Sredinom 2001. srpska policija sa tadašnjim ministrom Dušanom Mihajlovićem na čelu sačinila je prvi, ozbiljan popis kriminalnih grupa, prema kome je u Beogradu registrovano 13 organizovanih kriminalnih grupa, od kojih su lidersku poziciju već imali surčinci i zemunci. Surčinski klan, sa Ljubišom Buhom Čumetom na čelu, prema tadašnjim policijskim saznanjima, predstavljao je najjaču mafijašku organizaciju, neprikosnovenu u švercu heroina i kokaina, a počeci su im bili vezani za krađu automobila i šverc nafte i cigareta. Klan je organizovan početkom 1990. sa prvim vođom, Zoranom Šijanom, kada su krenuli s krađom i preprodajom vozila i naplaćivanjem otkupa od vlasnika. Sa početnim kapitalom zatim su organizovali krijumčarenje nafte i šverc cigareta, a na čemu su se u vreme sankcija i obogatili. Posle ubistva Šijana, vođstvo nad klanom preuzeo je Buha. U saradnji sa ekipom iz Zemuna, kojom su rukovodili Dušan Spasojević Šiptar i Mile Luković Kum, surčinski i zemunski klan, prema podacima iz Bele knjige, učestvovao je u mnogim oružanim obračunima i likvidacijama u srpskom podzemlju. Najžešće sukobe na početku su imali s miljakovačkim klanom i njegovim vođom Zoranom Uskokovićem Skoletom, u kojima je na obe strane bilo više mrtvih i ranjenih, i koji je završen Uskokovićevim ubistvom.

Ubistvo
Izvor: Shutterstock

Zemunski klan u Beloj knjizi bio je okarakterisan kao kriminalna organizacija sa najviše članova, a najvažniji biznis bio im je trgovina drogom u čemu su sarađivali sa surčincima, a posao su iz Beograda proširili na Novi Sad, Zrenjanin i druge veće gradove u Srbiji gde su organizovali lanac ulične prodaje heroina na sitno. A onda su se krajem 2000. upustili u novi biznis – otmicu ljudi i njihovo puštanje za otkup, koji se merio milionima tadašnjih nemačkih maraka.

U policijskoj Beloj knjizi, koja se zasnivala na operativnim podacima, nedostajao je samo jedan deo i to, kako se ispostavilo, onaj najvažniji – saradnja vođa zemunskog klana sa najvažnijom i najjačom oružanom formacijom u Srbiji – Jedinicom za specijalne operacije i njihovim komandantom Miloradom Ulemekom Legijom. Ta saradnja počela je logističkom podrškom šverca heroina, koji su za zemunski klan obezbeđivali naoružani pripadnici JSO-a, zatim otmicama ljudi, koje je upravo Legija tipovao, a zatim kao navodni prijatelj porodice posredovao u oslobađanju. Za sve to vreme, milione od obezbeđivanja šverca heroina i otkupa od otmica stavljao je u svoj džep... Sve dok nije „pukla tikva“ između Spasojevića i Buhe. Buha je u saradnji sa državom počeo da legalizuje svoj novac kroz izgradnju puteva i pretila je opasnost da u tim državnim kontaktima otkrije stvari koje su u zemunci i Legija još pokušavali da sakriju od javnosti. Usledio je bombaški napad na Buhinu firmu „Difens“, koji je sudskom presudom okarakterisan kao teroristički napad, pokušaj njegovog ubistva, a zatim i pokušaj njegovog trovanja od supruge Ljiljane Buhe, a po naređenju Spasojevića, zatim i njena otmica. A onda je Buha u strahu za život pobegao iz Srbije u inostranstvo odakle je protiv zemunaca započeo rat na dva fronta: jedan u svojim čuvenim pismima javnosti, gde je iz dana u dan otkrivao zločine, i zemunaca i Legije, a s druge strane saradnjom sa državnim institucijama, koje su tek radile na usvajanju Zakona o Specijalnom tužilaštvu za organizovani kriminal i instituciji zaštićenog svedoka – za koju je prvi kandidat upravo bio Buha, a trebalo je rasvetliti ubistva Ivana Stambolića, pokušaj atentata u Budvi, zločin na Ibarskoj magistrali...

Snajperista
Izvor: Shutterstock

Sukob sa vođom surčinaca i opasnost od njegovog svedočenja zemunce i Legiju saterali su u ćošak i tako ih i doveli u situaciju u kojoj im je jedini izlaz bio ubistvo premijera, što su i učinili kobnog 12. marta 2003.

Lukini frontovi

U policijskoj akciji „Sablja“ koja usledila proglašenjem vanrednog stanja u Srbiji, vođe zemunaca Spasojević i Luković su ubijeni, Legija se predao u maju 2004. pod nikad rasvetljenim okolnostima, a sudski postupci okončani su 40-godišnjom robijom protiv njega i izvršioca ubistva Zvezdana Jovanovića. Ostali članovi zemunskog klana osuđeni su kao saučesnici u ubistvu premijera, ali i kao učesnici 17 ubistava, koje je klan počinio u borbi za prevlast u podzemlju, tri otmice i dva teroristička napada.

Nisu se, međutim, svi zemunci našli iza rešetaka u vreme akcije „Sablja“. Najozloglašeniji među njima, Sretko Kalinić, koji je važio za glavnog egzekutora klana poznatog po izuzetnoj svireposti, uspeo je da izbegne hapšenje. Njega, braću Aleksandra i Miloša Simovića, Vladimira Milosavljevića zvanog Vlada Budala posle „Sablje“ okupio je Luka Bojović i tako postao ne samo njihov zaštitnik, nego i vođa nasleđenog zemunskog klana, ali ne samo njih. Oko sebe okupio je i druge kriminalce, među kojima je jedan od najsvirepijih bio Siniša Petrič, nekada član ozloglašene bande čuvenog serijskog ubice Marinka Magde. Sa njima Bojović je najpre ušao u osvetnički rat za ubistvo Željka Ražnatovića Arkana, u čijoj gardi je bio tokom ratova devedesetih godina. Prema optužnici koja je kasnije podignuta protiv Bojovića, on je, u ime osvetničkog rata zbog ubistva Arkana, bio optužen za atentate na Andriju Draškovića i Zorana Nedovića, ali je za oba zločina, za koja mu se sudilo u bekstvu, oslobođen.

Opširnije čitajte u štampanom izdanju Ekspresa koji je od 4.6.2021. na svim kioscima...

Komentari
Dodaj komentar

Povezane vesti

Close
Vremenska prognoza
clear sky
23°C
13.06.2021.
Beograd

Najčitanije

Vidi sve

Najnovije

Vidi sve