Natalitet u Srbiji

U 2025. rođeno najmanje beba u poslednjih 100 godina

porodica beba roditelji — Izvor: Shutterstock

Pre desetak godina u Danskoj su, suočeni sa sve manjim natalitetom, organizovali kampanju s ciljem da građani porade na rešavanju ovog problema. Jedan njen deo, iza koje je stala medijska kuća DR, imala je jednostavan slogan: Knald for Danmark. U prevodu, s obzirom na to da je reč o slengu: "Jebite se za Dansku“. I, verovali ili ne, rezultati su stigli devet meseci kasnije, kada je u periodu od juna do avgusta rođeno 1200 malih Danaca više od dotadašnjeg proseka.

Da li bi takva kampanja pomogla i Srbiji u kojoj je tokom prethodne godine rođeno svega 59.483 bebe, odnosno 1362 dece manje nego 2024. godine i najmanje u novijoj istoriji zemlje. To govore poslednji podaci Republičkog zavoda za statistiku.

Od 2016. do 2025. godine samo na osnovu negativnog prirodnog priraštaja broj stanovnika u Srbiji smanjen je za 434.948 osoba. Svega osam opština u našoj zemlji lane je imalo pozitivan prirodni priraštaj: Tutin, Novi Pazar, Sjenica, Zvezdara, Novi Sad, Surčin, Preševo i Bujanovac.

Iako u glavnom gradu živi gotovo četvrtina Srbije, samo su dve beogradske opštine imale pozitivan prirodni priraštaj – Zvezdara i Surčin. Demografi upozoravaju da se više dece rađalo za vreme balkanskih ratova, Prvog i Drugog svetskog rata, NATO bombardovanja i pandemije korone.

Procene RZS-a govore da je u 2025. godini u Srbiji živela 6.549.901 osoba – 3.363.297 žena i 3.186.604 muškarca.

Podaci vitalne statistike govore da prosečna žena u Srbiji u porodilište prvi put odlazi u 29,1 godini. Međutim, ova statistika menja se u zavisnosti da od toga da li ona živi u urbanoj ili ruralnoj sredini.

Prosečna starost žene pri rođenju deteta u gradskim naseljima je 31,2 godine, dok je prosečna starost žene u ruralnim naseljima – 29 godina. Uvreženo mišljenje da se deca ne rađaju u soliterima, već u ruralnim sredinama demantuje statistika koja govori da se čak 65 odsto dece u Srbiji rodi u urbanim sredinama, dok se svega trećina mališana rodi na selu. Najveći broj dece – 18.299, rodile su majke starosti od 30 do 34 godine.

Obeshrabruje i podatak da je stopa ukupnog fertiliteta, odnosno ukupan broj dece po ženi, manja u odnosu na 2024. godinu i iznosi 1,62. Posmatrano prema regionima, stopa ukupnog fertiliteta je najveća u Šumadiji i zapadnoj Srbiji (1,66) i Vojvodini (1,62), dok je njena najniža vrednost zabeležena u južnoj i istočnoj Srbiji (1,57) i Beogradskom regionu (1,60).

Za prostu reprodukciju nacije neophodno je da stopa fertiliteta bude 2,14 dece.

Stručnjaci Republičkog zavoda za statistiku upozoravaju da u periodu 2002–2025. godine broj stanovnika Srbije kontinuirano opada, a jedino je Beogradski region beležio rast broja stanovnika sve do 2020. godine, da bi se od 2021. taj trend promenio.

O intenzivnom procesu demografskog starenja u Srbiji, odnosno niskom učešću mladih i kontinuirano visokim i rastućim udelom starih u ukupnom stanovništvu govori podatak da je udeo osoba starih 65 i više godina u 2025. iznosio 22,6 odsto, dok je mlađih od 15 godina svega 14,4 procenata.

U Zaječarskoj oblasti zabeležen je najveći udeo starih 65 i više godina i najmanji udeo stanovništva mlađeg od 15 godina, dok je najmanji udeo starijih od 65 godina u Raškoj oblasti, ali je u toj oblasti istovremeno najveći udeo mlađih od 15 godina – 17,4 odsto. Više udele mladog stanovništva ima i Južnobačka (15,7 odsto) i Beogradska oblast, u kojoj udeo mlađih od 15 godina u stanovništvu prestonice iznosi 15,3 odsto.

Podaci Republičkog zavoda za statistiku svedoče da je lane umrlo 95.247 osoba, odnosno 2983 manje nego 2024. godine. Stopa negativnog prirodnog priraštaja i dalje je veoma visoka, što znači da je tokom 2025. godine 35.764 osobe više umrlo nego što se rodilo. Prosečna starost umrlih osoba je 75,4 godine, a najveći broj preminulih je u starosnom intervalu od 75 do 84 godine.