Nova istina – ko je bio Kolumbo?

Istoričari su vekovima verovali da je istraživač koji je otkrio Ameriku rođen u Đenovi, u Italiji, i da je, uprkos skromnom poreklu, uspeo da ubedi katoličke monarhe da finansiraju poduhvat koji su mnogi smatrali nemogućim – putovanje preko Atlantika.

Sada su istraživači iz laboratorije „Citogen“ i Univerziteta Komplutense u Madridu objavili studiju koja sugeriše da je Kolumbo možda, zapravo, poticao iz galicijske plemićke porodice u Španiji, pri čemu genetske veze ukazuju na moćnu lozu Sotomajor.

Porodica Sotomajor bila je jedna od najuticajnijih plemićkih porodica srednjovekovne Galicije, koja je tokom 15. veka imala značajnu političku i vojnu moć u severozapadnoj Španiji. Ovo otkriće o poreklu je u oštroj suprotnosti sa davno prihvaćenim uverenjem da je Kolumbo poticao iz skromne italijanske porodice.

Istraživači navode da DNK dokazi ukazuju na Pedra Alvareza de Sotomajora – moćnog galicijskog plemića iz 15. veka poznatog kao Pedro Madruga – kao na mogućeg pretka u Kolumbovoj porodičnoj lozi.

Do ovog otkrića došlo je nakon što su naučnici analizirali DNK 12 osoba sahranjenih u porodičnoj grobnici grofova od Gelvesa u Španiji.

Teorija da je Kolumbo možda imao galicijske korene nije nova jer datira još od pre više od jednog veka.

Međutim, ova studija navodno pruža do sada najjače genetske dokaze koji potkrepljuju tu ideju.

„Kako bi se naučno ispitalo poreklo Kristifora Kolumba, ova studija se fokusirala na primarno mesto sahranjivanja njegove direktne loze: Crkvu Santa Marija de Grasija u Gelvesu“, navodi se u studiji.

„To mesto služi kao grobnica grofova od Gelvesa i u njemu se nalazi najveća koncentracija Kolumbovih direktnih potomaka – najmanje sedmoro, uključujući i njegovu unuku.“

Do ključnog otkrića došlo je nakon što su istraživači među 12 osoba ekshumiranih iz grobnice identifikovali dve koje su delile genetski materijal, uprkos tome što između njih nije postojala poznata istorijska veza.

Jedna od tih osoba bio je Horhe Alberto de Portugal, treći grof od Gelvesa i dokumentovani Kolumbov potomak.

Druga je bila Marija de Kastro Hiron de Portugal, grofica iz 17. veka koja je u porodicu ušla udajom i čije je poreklo bilo galicijsko; ona je bila ćerka devetog grofa od Lemosa iz jedne od najuticajnijih aristokratskih porodica u Španiji.

Istraživači navode da ih je ta neočekivana DNK veza uputila na Pedra Madrugu. Koristeći više od 10.000 genetskih markera i kompjuterski model koji prati 16 generacija porodične istorije, tim je zaključio da je Pedro Madruga najverovatniji zajednički predak.

Istraživači su naveli da je njegovo uklanjanje iz rekonstruisanog porodičnog stabla dovelo do nestanka genetske veze, što ukazuje na to da je on predstavljao ključnu kariku u porodičnoj lozi Kristifora Kolumba.

Taj proces nazvali su testom „virtuelnog nokauta“ (virtual knock-out), tokom kojeg je Pedro Madruga digitalno uklonjen iz modela porodičnog stabla.

Nakon uklanjanja, genetska veza između potomaka potpuno je nestala.

Genetičarka Izabel Navaro-Vera, tehnička direktorka Odeljenja za forenzičku genetiku kompanije „Citogen“ (i osoba zadužena za analizu uzoraka, primenila je tehniku masovnog paralelnog sekvenciranja na više od 10.000 genetskih markera.

„To je tehnika koja ranije nije primenjivana na tako drevnim ostacima; bar ne postoje objavljeni radovi o tome“, kaže ona.

Istraživači su takođe ukazali na nekoliko istorijskih tragova za koje veruju da potkrepljuju ovu teoriju: Pedro Madruga je nestao iz istorijskih zapisa oko 1486. godine, u isto vreme kada se Kolumbo iznenada pojavio na dvoru katoličkih kraljeva.

Pedro Madruga bio je jedan od najmoćnijih feudalnih gospodara Galicije u 15. veku i upravljao je prostranom teritorijom iz zamka Sotomajor, smeštenog na obali reke Verdugo u provinciji Pontevedra.

Učestvovao je u kastiljskim građanskim ratovima, sklapao sporazume sa Portugalijom i sukobljavao se sa katoličkim kraljevima.

Kolumbovi zapisi takođe su sadržali jezičke odlike galicijsko-portugalskog dijalekta, a pojedini elementi njegovog grba podsećali su na simbole povezane sa porodicom Sotomajor.

Istraživači su takođe utvrdili da se potomci sahranjeni u kripti genetski grupišu sa stanovništvom iz severne Španije i pokazuju veze kako sa porodicom Sotomajor iz Galicije tako i sa plemićkom kućom Zunjiga iz Navare.

Ipak, tim je naglasio da su dokazi i dalje indirektni jer se zasnivaju na analizi potomaka, a ne na samom Kolumbovom DNK, što znači da nalazi zahtevaju nezavisnu potvrdu.

Većina istoričara i dalje smatra da je Kolumbo rođen u Đenovi, pozivajući se na njegov testament iz 1498. godine u kojem je Đenova navedena kao mesto njegovog rođenja.

Međutim, zagovornici teorije o španskom poreklu tvrde da je Kolumbo možda prikrivao svoje pravo poreklo, a nova studija pruža sveže, mada još ne i konačne dokaze koji ga povezuju sa plemstvom iz severne Španije.

Tim je 2024. godine potvrdio gde se nalazi Kolumbovo poslednje počivalište.

Tokom 20 godina provodili su DNK analizu ljudskih kostiju pronađenih u katedrali u Sevilji i sa „apsolutnom sigurnošću“ potvrdili da one pripadaju istraživaču koji je preminuo 1506. godine.

Autori su na kraju zaključili da ovo istraživanje pruža prvu „snažnu genetsku potporu“ teoriji da Kolumbo možda potiče iz Galicije, a ne iz Italije. Kolumbo je isplovio 3. avgusta 1492. godine iz španske luke Palos, nadajući se da će pronaći put do legendarnog bogatstva Azije.

Sa tri broda – „Ninjom“, „Pintom“ i „Santa Marijom“ – Kolumbo i oko stotinu ljudi krenuli su na putovanje koje ih je odvelo na suprotnu stranu sveta, daleko od njihovog prvobitnog odredišta.

Dana 12. oktobra 1492. godine brodovi su pristali na teritoriju današnjih Bahama, a kasnije tog meseca Kolumbo je ugledao Kubu, pogrešno smatrajući da je reč o kopnu Kine.

Tokom drugog putovanja 1493. godine, Kolumbo se namerno vratio u Novi svet i iskrcao se u Portoriku, gde je porobio mnoge pripadnike naroda Taino – starosedeoce tog ostrva – od kojih su neki poslati nazad u Španiju.

U naredne četiri godine pristigao je veliki broj Španaca, što je dovelo do smrti oko sedam miliona pripadnika naroda Taino, odnosno 85 procenata te populacije.